Πανεπιστήμιο Θεσσαλιας Πανεπιστήμιο Θεσσαλιας
Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης
Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων
Για το έργο αυτό
«ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ: ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ»

e-DEMOGRAPHY- ΨΗΦΙΑΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ, ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ


Κεντρικός στόχος του συγκεκριμένου έργου είναι η ανάπτυξη της δημογραφικής έρευνας αξιοποιώντας τις δυνατότητες που παρέχουν οι νέες τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών. Βασικοί άξονες του έργου είναι αφενός μεν η οργάνωση της διαθέσιμης δημογραφικής πληροφορίας στη χώρα μας και ο συσχετισμός της με τον γεωγραφικό χώρο (η προβολή της πάνω σ' αυτόν), αφετέρου δε η ανάλυσή της και η διάχυση αδρών δεδομένων και δεικτών μέσω του διαδικτύου. Η έρευνα κινήθηκε παράλληλα και στην ανάπτυξη νέων τρόπων αυτοματοποιημένης επεξεργασίας των δημογραφικών δεδομένων (και παρουσίασης των αποτελεσμάτων) ως και στην δημιουργία βοηθητικού υλικού για την ερμηνεία τους.
Ειδικότερα, στα πλαίσια του έργου αυτού:
α) Δημιουργήθηκε μια ενιαία διαχρονική βάση δημογραφικών δεδομένων προσπελάσιμη μέσω του διαδικτύου με σαφή και μονοσήμαντη σύνδεση με τον γεωγραφικό χώρο αναφοράς. Απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία της βάσης αυτής ήταν η συγκέντρωση, αξιολόγηση, οργάνωση και διάθεση ποιοτικών και ποσοτικών πρωτογενών και δευτερογενών δεδομένων που άπτονται των δημογραφικών εξελίξεων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο και αναφέρονται στις επιμέρους συνιστώσες που επηρεάζουν τις εξελίξεις αυτές (θνησιμότητα, γεννητικότητα-γονιμότητα, γαμηλιότητα). Ειδικότερα, η ερευνητική ομάδα, με την δημιουργία της βάσης αυτής και τη διάθεσή της μέσω του διαδικτύου είχε σαν στόχο να καλύψει ένα σημαντικό κενό, κενό που αποτελεί ταυτόχρονα έναν από τους ανασταλτικούς παράγοντες για την ανάπτυξη της δημογραφικής έρευνας στην χώρα μας. Η άρση του εμποδίου αυτού ήταν μια από τις βασικές επιδιώξεις του υλοποιηθέντος έργου που στόχευε στην παραγωγή και διάθεση δεδομένων και πληροφοριών όχι μόνον σε επιστήμονες οι οποίοι ασχολούνται με την διερεύνηση των μεταπολεμικών δημογραφικών μας εξελίξεων αλλά και σε όλους όσους, σε διάφορα επίπεδα, ενσωματώνουν την παράμετρο «πληθυσμός» στην λήψη αποφάσεων. Η υλοποίηση του πρώτου αυτού τμήματος του έργου επιτεύχθηκε με την αξιοποίηση εισροών από διαφορετικά πεδία (δημογραφία, πληροφορική, χαρτογραφία και συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών) και απετέλεσε και την βάση πάνω στην οποία στηρίχθηκε η επίτευξη των υπόλοιπων στόχων.
β) Συγκεντρώθηκε, οργανώθηκε και διατίθεται σε έντυπη και ψηφιακή μορφή βοηθητικό υλικό τεκμηρίωσης (metadata), υλικό αναγκαίο για την κατανόηση των δημογραφικών δεδομένων και δεικτών. Στο πλαίσιο αυτό δημιουργήθηκαν α) δίγλωσσο λεξικό δημογραφικών όρων και β) θεματικός βιβλιογραφικός οδηγός που περιλαμβάνει άρθρα, βιβλία, εκθέσεις και άλλα επιστημονικά κείμενα που άπτονται των πληθυσμιακών/δημογραφικών εξελίξεων στην χώρα μας και δημοσιεύθηκαν κατά την τελευταία πεντηκονταετία (στην ελληνική και σε άλλες γλώσσες) και τέλος γ) συγκεντρώθηκαν και διατίθενται όλα τα ερωτηματολόγια βάσει των οποίων συλλέγονται στην χώρα μας τόσο τα στοιχεία της φυσικής κίνησης όσο και τα δημογραφικά δεδομένα στις μεταπολεμικές απογραφές.
γ) Έγιναν οι κλασσικές επεξεργασίες των διαθέσιμων δημογραφικών/πληθυσμιακών δεδομένων με την βοήθεια αλγορίθμων, παρήχθησαν οι κυριότεροι δείκτες (δομικοί δείκτες, συγχρονικοί και διαγενεακοί δείκτες) και εν συνεχεία έγινε η διάχυση των αποτελεσμάτων της έρευνας με την δημοσίευση άρθρων και ανακοινώσεων σε συνέδρια. Συμπληρωματικά, η ερευνητική ομάδα παρήγαγε και διέθεσε επίσης σε έντυπη και ψηφιακή μορφή βοηθητικό εκπαιδευτικό υλικό, υλικό που διατίθεται τόσο σε εκπαιδευτικούς, όσο και σε μαθητές Λυκείων με στόχο την ευαισθητοποίησή τους για τις δημογραφικές εξελίξεις στην χώρα μας.
Το έργο που υλοποιήσαμε αποβλέπει όπως προαναφέρθηκε στην κάλυψη ενός σημαντικού κενού, αυτού της συγκέντρωσης, οργάνωσης και διάχυσης της δημογραφικής πληροφορίας στην χώρα μας (που μέχρι σήμερα είναι σε μεγάλο βαθμό διάσπαρτη και αποσπασματική) αλλά και στην ταυτόχρονη διάχυση των αποτελεσμάτων των αναλύσεων των συγκεντρωθέντων δεδομένων. Και για την υλοποίηση του δεύτερου αυτού στόχου χρησιμοποιήθηκε το Διαδίκτυο που αποτελεί κύριο μέσο και βασική πλατφόρμα ανάπτυξης της εν λόγω ερευνητικής προσπάθειας και την σημαντικότερη επικοινωνιακή λεωφόρο, στο βαθμό που, μέσω αυτού η προβολή της πληροφορίας είναι άμεση, συνεχής, δυναμική και ανανεώσιμη με τη μέγιστη δυνατότητα μαζικής διάχυσης. Η επιλογή του διαδικτύου ήταν βασική επιλογή της ερευνητικής ομάδας για την διάχυση της συλλεχθείσας πληροφορίας, ιδιαίτερα δε για δεδομένα που αποτελούν βασικό παράγοντα λήψης αποφάσεων σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και διεθνές επίπεδο.
Στα πλαίσια του έργου αυτού επομένως, έργου που αποτελεί κατά την γνώμη μας πρωτότυπη σπονδυλωτή έρευνα σε πρωτογενή θεματικά δεδομένα, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε τόσο στην ανάπτυξη σύγχρονων εργαλείων προσπέλασης, διάχυσης και οπτικοποίησης χωρικών δεδομένων μέσω του διαδικτύου όσο και στην ανάλυση - παρουσίαση θεματικών δεδομένων και αποτελεσμάτων. Για την επίτευξη του στόχου αυτού αξιοποιήθηκε το σημερινό επίπεδο γνώσεων σε εθνική και διεθνή κλίμακα όχι μόνο όσον αφορά την θεματική προσέγγιση (δημογραφικές μεταβλητές /πληθυσμιακές δομές), αλλά και τα διατιθέμενα εργαλεία (στατιστικές/χαρτογραφικές μέθοδοι και εργαλεία, λοιπές μέθοδοι και εργαλεία οπτικοποίησης - ανάλυσης και διάχυσης της πληροφορίας μέσω διαδικτύου, δημιουργία ad hoc θεματικών χαρτών, ευρεία αξιοποίηση μεταδεδομένων κλπ).
Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να επισημάνουμε και μια άλλη διάσταση του έργου, την έμφαση που δώσαμε στην χωρική προσέγγιση των φαινομένων. Η προσέγγιση αυτή των δημογραφικών φαινομένων και εξελίξεων είναι σχεδόν απούσα στη χώρα μας, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου οι χωρικές προσεγγίσεις συγκεντρώνουν όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον και λαμβάνονται υπόψη στον σχεδιασμό σε όλα τα διοικητικά επίπεδα. Ειδικότερα, αν εξετάσουμε την επιστημονική παραγωγή στην ελληνική γλώσσα σε θέματα που άπτονται της πορείας των δημογραφικών συνιστωσών, θα διαπιστώσουμε ότι ο χώρος, ως διάσταση ανάλυσης υπεισέρχεται μόνον σε εργασίες δημογραφικών προβολών ή εριγραφικών μελετών που παραθέτουν συνήθως διαχρονικές σειρές συνοδευόμενες από συνοπτικότατο σχολιασμό, οι δε δημοσιεύσεις που δεν αρκούνται σε μια απλή καταγραφή και παράθεση αδρών ποσοτικών στοιχείων είναι ελάχιστες. Ταυτόχρονα, οφείλουμε να υπενθυμίσουμε ότι δεν διαθέτουμε ακόμη στην Ελλάδα έναν φορέα που να καταγράφει και να αναλύει την πορεία των δημογραφικών μεταβλητών, να αναδεικνύει τις κυρίαρχες τάσεις και τα βασικά προβλήματα που αναδύονται σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, σε αντίθεση με τις περισσότερες χώρες της Κοινότητας, όπου τέτοιου είδους φορείς έχουν ιδρυθεί προ πολλού, υλοποιώντας μελέτες και έρευνες ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του '60. Οφείλουμε παράλληλα να επισημάνουμε ότι, στον διεθνή χώρο, η χωρική προσέγγιση των δημογραφικών (αλλά και των κοινωνικο-οικονομικών) εξελίξεων συγκεντρώνει όλο και περισσότερο το ενδιαφέρον των διεθνών οργανισμών (Ευρωπαϊκή Ένωση, Συμβούλιο της Ευρώπης, Ηνωμένα Έθνη, EUROSTAT), επιστημονικών ενώσεων (UIESP, EAPS, AIDELF, Διεθνής Γεωγραφική Εταιρεία) και ερευνητικών ινστιτούτων, ενώ ταυτόχρονα σημαντικός αριθμός μελετών και εκδόσεων σε κάθε χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης θίγει ή αναφέρεται αποκλειστικά στην χωρική διάσταση των δημογραφικών χαρακτηριστικών, γεγονός που επιβεβαιώνεται και από την ιδιαίτερα πλούσια διεθνή βιβλιογραφία.
Θεωρούμε έτσι ότι το έργο που υλοποιήσαμε παρουσιάζει αυξημένο ενδιαφέρον και είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί τόσο από ερευνητές που ενασχολούνται αυστηρά με την δημογραφική έρευνα (ως και από τους επιστήμονες εκείνους οι οποίοι ενσωματώνουν την παράμετρο «πληθυσμός» στις προσεγγίσεις τους), όσο και από όλους όσους ενδιαφέρονται για τα δημογραφικά δρώμενα στην χώρα μας (και για την χάραξη δημογραφικής πολιτικής). Πιστεύουμε ταυτόχρονα ότι πρόκειται για ένα έργο με προφανή πολλαπλά οφέλη, στο βαθμό που δίδει την δυνατότητα άμεσης πρόσβασης με τη χρήση νέων μεθοδολογικών εργαλείων και τεχνικών (Η/Υ, αυτοματοποιημένη χαρτογράφηση, διαθεσιμότητα εργαλείων, δεδομένων και μεταδεδομένων), τόσο σε χρονολογικές σειρές αδρών δεδομένων όσο και σε πλήθος απλών και σύνθετων δεικτών που επιτρέπουν μια ολοκληρωμένη θεώρηση των δημογραφικών μεταπολεμικών ανακατατάξεων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.
Στο πλαίσιο αυτό, μια σειρά από καινοτόμες κατευθύνσεις απετέλεσαν τους βασικούς άξονες του έργου. Με την υλοποίησή τους επιδιώχθηκε η παροχή της δυνατότητας στην συγκεκριμένη ερευνητική ομάδα αλλά και σε κάθε ενδιαφερόμενο να:
Αναζητήσει διαχρονική πληροφορία για κάθε γεωγραφική ενότητα της Ελλάδας που καλύπτεται από τις απογραφές και τη φυσική κίνηση του πληθυσμού (όπως περιφέρεια, νομός, επαρχία, Δήμοι…...). Η δυνατότητα αυτή προκύπτει από την άμεση συσχέτιση των δημογραφικών-απογραφικών δεδομένων με τα αντίστοιχα χωρικά δεδομένα.
Διερευνήσει τρόπους αξιοποίησης της δημογραφικής πληροφορίας σε διάφορους τομείς όπως η θεματική χαρτογραφία, η ανθρωπογεωγραφία και η γεωγραφική ανάλυση.
Χρησιμοποιήσει το υλικό που συγκεντρώθηκε και δημιουργήθηκε ως εργαλείο εκπαίδευσης τόσο στην Μέση όσο και στην Ανώτατη εκπαίδευση.
Χρησιμοποιήσει απλούς και σύνθετους δημογραφικούς δείκτες (που διατίθενται σε πίνακες, γραφήματα και χάρτες) για να αναλύσει τις μεταπολεμικές δημογραφικές εξελίξεις στην χώρα μας.
Να χρησιμοποιήσει και να αξιοποιήσει για τις ανάγκες της δημογραφικής έρευνας τα συλλεχθέντα μεταδομένα (METADATA)


.
 
::  Στείλτε την σελίδα  ::  Οροι χρήσης  ::  Προστασία προσωπικών δεδομένων  ::